آخرین مقالات



آشنایی با هنر نقش دوزی ؛ کاربرد و نحوه اجرا


تاریخ انتشار : 12/31/2021 6:01:10 PM - تعداد مطالعه : 69



نقش دوزی چیست؟

 

همه چیز درباره نقش دوزی و قدمت آن 

اگر بخواهیم حالت های امروزی نقش دوزی را برای شما در یک مثال ملموس تر توصیف کنیم، می توانیم کوبلن دوزی های مختلف بر روی طرح های آماده را معرفی نماییم. البته که طرح های کوبلن از پیش مشخص هستند اما طرح های نقش دوزی عموما توسط خود هنرمند انتخاب می شوند و بر روی پارچه پیاده می شوند.

 

هنر نقش دوزی

 

مقدمه ای درباره نقش دوزی

نقش دوزی را می توانیم یکی از هنرهای رودوزی معرفی کنیم که از قدیم تا به امروز در هنرهای باستانی ایران وجود داشته و هنوز هم در برخی از مناطق به چشم می خورد. هنرمندان نقش دوزی برای اینکه بتوانند این هنر را روی پارچه پیاده کنند، از نخ های ابریشمی و پشمی استفاده می کردند.

 

آن ها با استفاده از این نوع نخ ها، سعی می کردن که انواع و اقسام طرح و نقش های مورد نظرشان را با دوخت های مختلف، بر روی پارچه پیاده کنند. عموما نقش دوزی روی پارچه به گونه ای انجام می شود که خود پارچه دیده نمی شود و هر چیزی که شما میبینید، نقش هایی است که با انواع نخ های مختلف و سوزن های ریز و درشت دوخته شده است. 

 

عکس های نقش دوزی

 

اگر بخواهیم حالت های امروزی نقش دوزی را برای شما در یک مثال ملموس تر توصیف کنیم، می توانیم کوبلن دوزی های مختلف بر روی طرح های آماده را معرفی نماییم. البته که طرح های کوبلن از پیش مشخص هستند اما طرح های نقش دوزی عموما توسط خود هنرمند انتخاب می شوند و بر روی پارچه پیاده می شوند.

 

قدیمی ترین محصولاتی که آثار نقش دوزی بر روی آن ها مشاهده می شوند را به دوره ی سلجوقیان نسبت داده اند. خیلی ها معتقدند که این هنر در زمان قبل از سلجوقیان نیز وجود داشته اما به هر مستندات واقعی، مربوط به همین دوره است و از ماقبل این دوره، چیزی در دسترس نیست.

 

مغولیان و تیموریان، آن طور که باید به این هنر نپرداختند و مانند هر هنری دیگری صفویان را می توانیم دوران اوج نقش دوزی بر روی پارچه ها معرفی نماییم. البته پارچه ها و رودوزی های مختلفی را هم از دوران قاجار می توانید در موزه های مختلف دنیا و حتی موزه ی تهران مشاهده نمایید.

 

این آثار نشان دهنده ی این موضوع هستند که نقش دوزی و یا رودوزی، یکی از هنرهای اصیل و پرکاربرد ایرانی است که از قدیم تا به امروز بر روی انواع پارچه ها به سبک های مختلفی اجرا می شده. برای آشنایی با هنر نقش دوزی ابتدا شما نیاز دارید بدانید که این کار با چه لوازمی، چگونه و بر روی چه نوع پارچه هایی انجام می شود. در ادامه به بررسی ابعاد مختلف هنر نقش دوزی بر روی انواع پارچه ها خواهیم پرداخت. از این رو پیشنهاد می کنیم که برای آشنایی بیشتر با این هنر، تا انتهای مقاله ما را همراهی نمایید. :

 

عکس های نقش دوزی

 

مواد اولیه برای نقش دوزی 

• پارچه بافت ساده ؛ عموما سعی می کنند که رنگ های این پارچه ها دارای زمینه های کرم روشن و یا تیره ی تیره باشند. 

• نخ های ابریشمی و پشمی 

• سوزن های مختلف در شماره های متفاوت از نوع کوتاه و بلند و قیچی

 

طرح های اجرایی در نقش دوزی

 

طرح هایی که در نقش دوزی اجرا می شوند

عموما برای نقش دوزی می توانند از نقوش مختلفی استفاده کنند و این موضوع کاملا به سلیقه ی خود هنرمند ربط پیدا می کند با این حال از معروف ترین نقوش رسم شده بر روی پارچه های تحت نقش دوزی می توانیم به مواردی همچون گل و بوته ، گل و مرغ ، حیوانات ، بته جقه های مختلف ، گل های پنج پر و هشت پر ، نقوش هندسی ، محرماتی ، راست و کج ، بازوبند ، بند رومی ، شمسه ای ، گل های شاه عباسی ایکاتی ، ترنجی ، سرترنجی و نیم ترنجی، تاجی ، افسری و گل های جناغی حاشیه ای و غیره اشاره کنیم. 

 

کاربرد نقش دوزی

 

کاربرد نقش دوزی چیست؟

از نقش دوزی استفاده های زیادی می توان کرد. این هنر خصوصا بر روی پارچه می تواند کاربردهای فراوانی داشته باشد. مثلا در قدیم برای تزیین شلوار زنان ، پرده ، بقچه ، سوزنی ، سجاده ، شال کمری ، کمربند ، بند ساعت ، جلد قرآن ، سمبوسه ، مچ پیچ ، روکرسی ، رومیزی ، تابلو ، روجلد ، کوسن ، رومبلی از این نقش دوزی های استفاده می کردند.

 

اما حالا اصالت این هنر به جایی رسیده که شما می توانید انواع تابلوهای نقش دوزی شده را به عنوان یک هنر اصیل ایرانی بر روی دیوار خانه تان نصب نمایید و از دیدن آن نهایت لذت را ببرید. البته حالا خیلی از نقش دوزی ها به کمک دستگاه های مختلف انجام می شود اما اصالت این هنر نیز مانند هر هنر دستی دیگری به این است که با دست اجرا شود. 

 

عکس نقش دوزی

 

نقش دوزی چگونه اجرا می شود؟

ابتدا شما به یک طرح نیاز دارید. طرح را بر روی کاغذ پیاده کنید و آن را با شابلون و یا هر چیز دیگری به پارچه انتقال دهید. حواستان باشد که نقوش طرح باید دقیق بر روی پارچه پیاده شوند و ابعاد در تقارن و تناسب درستی در یکدیگر قرار گیرند. پس از اینکه طرح را به پارچه منتقل کردید، با استفاده از سوزن و نخ های مختلف از جنس ابریشم و یا پشم، شروع به دوختن کنید.

 

ابتدا خطوط اصلی را بکشید و در نهایت به ریزه کاری های طرح بپردازید. در هنر اصیل نقش دوزی دوخت ها همیشه باید به صورت مورب و ساده باشند و در بعضی از دوخت های نقش ، وسط حاشیه ها و پرچم های گل می توانید از نخ گلابتون استفاده کنید. با این حال اگر قصد دارید که تنوعی در دوخت ها ایجاد کنید و بانواع دوخت ها وارد هستید، می توانید از انواع دوخت ها برای اجرای نقش دوزی استفاده نمایید. البته در این صورت دیگر این هنر، نقش دوزی قدیمی و اصیل نخواهد شد و ورژن جدیدی از این هنر را ایجاد خواهد کرد. 

 

برای اجرای نقش دوزی حتما به این نکته دقت کنید که دوخت ها خیلی سفت نشوند که پارچه در قسمت دوخت جمع شود و خیلی هم سست نباشد که کلا شکل طرح را به هم بریزد، دوخت ها باید محکم و صحیح زده شوند و نقش ها باید با دقت بر روی پارچه خوابیده باشند. در نهایت شما می توانید در تمام موزه های جهان و ایران، به خصوص موزه هنرهای تزئینی تهران، انواع نقش دوزی را مشاهده نمایید که از تاریخ های مختلف برای آیندگان به یادگار مانده اند. 

 

آشنایی با ابعاد مختلف نقش دوزی

 

گردآوری : بخش فرهنگ و هنر تاینی تونز